Herkese selam, saygı ve hürmetlerimi sunuyorum.
Beslenme sadece insanların değil, tüm canlıların en temel gereksinimlerindendir. Dengeli ve sağlıklı beslenme, kişilerin sağlığını belirleyen en önemli etkenlerden biridir. Biyolojik vücudun yenilenmesi, çalışması ve büyümesi için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin her birinin yeterli miktarda alınması ve vücutta uygun şekilde kullanılması durumuna “yeterli ve dengeli beslenme” denmektedir. Kelime olarak beslenme; insanın büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan besin öğelerini yeterli miktarlarda alıp vücudunda kullanması sürecine verilen isimdir. Diğer bir ifade ile beslenme, hayatı devam ettirebilmek maksadıyla besinlerin ağız yolu ile vücuda alınmasıdır. İnsan ancak dengeli ve sağlıklı beslendiği zaman sağlam bir bünyeye ve sağlam bir ruh yapısına sahip olabilmektedir. Ancak bunun neticesinde Allah’a, anne babasına, eşine, çocuklarına, yakınlarına, diğer insanlara ve çevresindeki tüm varlıklara karşı olan görevlerini gerektiği gibi yerine getirebilmektedir.
Yetersiz ve dengesiz beslenme, vücut direncini azalttığından dolayı hastalıklara yakalanmaya sebep olmaktadır. Bunun yanında aşırı beslenme yani gereğinden fazla gıda tüketimi de özellikle çağımızın yaygın hastalıkları olarak bilinen aşırı şişmanlık / obezite, kalp hastalıkları, kanser, şeker hastalığı ve benzeri önemli sağlık sorunlarına sebep olmaktadır. Bu tür hastalıklar nedeni ile doktorlara başvuran çok sayıda insan vardır. İnsanlar, sağlıklı ve dengeli beslenmedikleri zaman sağlıklı bir şekilde büyüyemezler, sağlıklarını sürdüremezler, mutlu ve başarılı bir hayata ulaşamazlar ve normal bir şekilde üreyip kendilerinden sonraki kuşakları dünyaya getiremezler. Nitekim her canlı, gerektiği gibi dengeli beslenemeyince bir süre sonra ölmekte, yok olup gitmektedir.
Başta Allah’a karşı olan görevlerimiz olmak üzere, şahsımıza ve çevremizdeki diğer kişilere karşı olan görevlerimizi yerine getirebilmemiz için sağlığımızı iyi korumamız gerekmektedir. Onun için Allah, “Verdiğimiz rızıkların iyi ve güzel olanlarından yiyin” (Bakara 2/57) diyerek sağlıklı yaşamamız için dengeli beslenmemizi emretmektedir. Başka bir ayette bu konuda şu hitap yer almaktadır: “Ey peygamberler! Tayyib / temiz, iyi ve güzel şeylerden yiyiniz ve iyi ameller işleyiniz!” (Mü’minûn 23/51). Bu ayette, Allah’ın bütün peygamberlere beslenme ile ilgili hitabı yer almaktadır. Ardından da iyi amelleri emretmektedir. Buna göre iyi bir hayat çizgisini ortaya koyabilmek için önce dengeli beslenerek sağlığı elde etmek gerekir. Sağlığını kaybeden kişi iyi bir hayat çizgisini sürdüremez. Bu nedenle çeşitli ayetlerde Allah’ın verdiği çeşitli rızıklardan yememiz ve buna karşı bu nimetleri veren Allah’a şükretmemiz emredilmektedir:
“Ey iman edenler! Eğer siz ancak Allah’a kulluk ediyorsanız, size verdiğimiz rızıkların iyi ve temizlerinden yiyin ve Allah’a şükredin.” (Bakara 2/172).
“Size rızık olarak verdiğimiz temiz ve hoş şeylerden yiyin. Ama bunda ölçüyü aşmayın. Yoksa gazabıma uğrarsınız. Bilin ki benim gazabıma uğrayan kimse, gerçekten kendini bütünüyle yıkıma sürükleyen kimsedir!” (Tâhâ 20/81)
Bu ayette yer alan “Ama bunda ölçüyü aşmayın” ifadesi, âlimler tarafından çeşitli anlamlarda yorumlanmaktadır. Buna göre temiz, güzel ve iyi şeyleri yiyerek beslenirken yeme ve içmede ölçüyü kaçırmamak gerekmektedir. Bu konuda ölçüyü aşan insanlar, kendilerini çeşitli hastalıklara maruz bırakmış olurlar. Bu ayette söz konusu olan Allah’ın gazabı, doyduktan sonra yemenin neticesinde ortaya çıkan çeşitli hastalıklar olarak değerlendirilebilir. Aşırı yemek, bunun yanında dengesiz ve sağlıksız beslenmek, anemi, şişmanlık, kolesterol yüksekliği, diyabet, kanser, bağırsak hastalıkları, kalp ve damar hastalıklarından diş problemlerine kadar birçok hastalıklara sebep olmaktadır. Bunların çoğu, bu ayette söz konusu olan Allah’ın gazabı olarak kabul edilebilir. Buna göre, insanın beslenmede ölçüyü muhafaza etmemesi, kendisini bütünüyle yıkıma sürüklemesi demektir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yapılan açıklamaya göre, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi, obezite / aşırı şişmanlık hastalığı diye adlandırılmaktadır. Günlük alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olması durumunda, harcanamayan enerji vücutta yağ olarak depolanmakta ve obezite hastalığının meydana gelmesine yol açmaktadır. Obezite, diyabet (şeker), hipertansiyon (yüksek tansiyon), kalp, yüksek derecelerde kan yağları, safra kesesi, kanser, kireçlenme, felç, uyku bozukluğu, horlama, karaciğerde yağlanma, astım, solunum zorluğu, erken doğum, zor doğum, gebelik diyabeti, gebe kalmada zorluklar, kısırlık, adet düzensizlikleri, aşırı kıllanma vs. çeşitli psikolojik hastalıklara sebep olmaktadır.
Allah’ın, “Eğer bilmiyorsanız, ilim sahiplerine sorun” (Nahl 16/43) diye haber verdiği gibi, konu hakkında bilgi sahibi olan uzmanlara danışmalı, onların tavsiye ve önerilerine uygun hareket etmelidirler. Hz. Muhammed (s.a.v.), “Güçlü mümin, zayıf müminden hayırlıdır” (Müslim, kader, 34) diyerek müminin dengeli beslenerek sağlığını korumasının ve bunun neticesinde güçlü olmasının önemine işaret etmiştir. Hz. Muhammed’in (s.a.v.) bu hadisi, her konuda güç ve kuvvet sahibi olmanın gerektiğini bildirmektedir.
Dengeli beslenmek için, uzmanların açıklamaları çerçevesi dâhilinde yeterli miktarda gıdaların alınması gerekmektedir. Bunun yanında stres gibi psikolojik rahatsızlıklardan uzak durmak ve dengeli spor yapmaya da özen göstermek icap etmektedir.
Hem biyolojik hem de psikolojik açıdan sağlıklı bir hayat dileği ile.
Herkese selam, saygı ve hürmetlerimi sunuyorum.